Kỹ thuật ấp trứng chim cút bằng máy: nhiệt độ, độ ẩm, lịch 17 ngày

Trứng chim cút (cút Nhật) ấp bằng máy có quạt nở sau khoảng 17 ngày, sớm thì ngày 16, muộn có khi sang ngày 18. Bà con cài 37,5°C suốt kỳ ấp, giữ độ ẩm 55–60% và đảo trứng 2 giờ một lần. Tới ngày 14 thì soi trứng, ngừng đảo và nâng độ ẩm lên 65–70% để chờ nở.

Bài chỉ cách ấp trứng chim cút bằng máy, từ chọn trứng tới lúc nở. Nguồn ghi cuối bài.

Trứng chim cút ấp bao nhiêu ngày thì nở?

Trứng cút Nhật nở sau khoảng 17 ngày: mổ vỏ từ ngày 15, nở rộ ngày 16–17, có mẻ sang ngày 18. Trứng để lâu, nhiệt thấp hoặc cúp điện thì nở muộn hơn.

Cút ở nước mình chủ yếu là cút Nhật (Coturnix japonica). Sách khuyến nông của TS. Bùi Hữu Đoàn (2010) ghi nở rộ ngày 16; NSW (bang New South Wales, Úc) và Đại học Maryland (Mỹ) ghi 17–18 ngày. Lấy mốc giữa: ngày 17. Số “20 ngày” hay “17–21 ngày” không đúng với cút Nhật.

Đừng nhầm loài: cút Bobwhite ở Mỹ ấp khoảng 23 ngày. Cút ngực lam (cút ngọc, cút King) ấp 16–19 ngày, gần cút Nhật, nhưng trứng chỉ khoảng 5 g; đừng lấy số liệu cỡ trứng, cỡ con của loài này.

So với gà, vịt, ngan: xem bài thời gian ấp các loại trứng gia cầm.

Ấp trứng cút bao nhiêu độ, bao nhiêu ẩm?

Ấp trứng chim cút bằng máy có quạt thì cài 37,5°C suốt kỳ; độ ẩm lúc ấp 55–60%, từ ngày 14 nâng lên 65–70%. Các mức này dùng cho máy ấp và nở chung một máy.

Nhiệt độ: mức 37,5°C lấy theo NSW, Texas A&M và đề tài Đại học Nông Lâm Huế 2021. Thí nghiệm năm 2025 với 1.332 trứng cút thấy 37,5°C nở tốt hơn 36°C và 39°C.

Lúc nở vẫn giữ 37,5°C; 37,2°C là cho máy nở riêng. Mức 38,3–39,5°C là của máy không quạt, đừng cài cho máy có quạt. Cũng đừng cài 36,3–36,5°C như vài web bán máy ghi.

Độ ẩm: mức 55–60% lúc ấp lấy theo NSW, Đại học Maryland và Texas A&M; mức 65–70% ba ngày cuối theo giáo trình trong nước và NSW. Ẩm hơi thấp ít đáng lo bằng ẩm quá cao suốt kỳ.

Đảo trứng: 2 giờ một lần, khoảng 12 lần/ngày (NSW khuyên máy có quạt 2–4 giờ; đề tài Huế 2 giờ). Đảo tay thì ít nhất 3 lần, nên 5 lần mỗi ngày. Tuần đầu đừng rung lắc trứng mạnh.

Lịch ấp trứng cút 17 ngày: ngày nào làm việc gì?

Cách đếm ngày trong bài: lấy lúc xếp trứng vào máy làm mốc, ngày 14 là tròn 14 ngày sau đó. Ví dụ xếp trứng sáng thứ Hai thì sáng thứ Hai của hai tuần sau là ngày 14.

Chọn và bảo quản trứng cút giống thế nào?

Chọn trứng cút giống nào để ấp?

Chỉ ấp trứng giống từ đàn có nuôi trống (xem kỹ thuật nuôi chim cút đẻ trứng). Tiêu chí chung ở bài chọn trứng đủ tiêu chuẩn để ấp; riêng trứng cút:

• Cỡ, dáng: trung bình tới hơi to so với đàn (trứng cút Nhật thường 10–12 g), cân đối, vỏ lành, cứng, nhẵn, sạch.
• Loại bỏ: quả méo, quá dài, quá ngắn, thắt lưng, vỏ mỏng, sần, dính phân, máu, trứng nứt.
• Không rửa trứng, không lau khăn ướt; hơi bẩn thì chà nhẹ bằng giấy nhám mịn. Vỏ mỏng, cầm nhẹ tay.

Bảo quản trứng cút bao lâu, để ở đâu?

Không có phòng bảo quản: mùa hè không để trứng quá 3 ngày, mùa đông không quá 5 ngày (Bảo Tín; sách khuyến nông viết cho cút cũng ghi mùa hè 2–3 ngày). Có phòng bảo quản mát thì để được 7–10 ngày, nhưng quá 7 ngày nở giảm dần.

• Chỗ để: thoáng mát; có phòng bảo quản thì giữ khoảng 12–18°C, ẩm 75–85%. Xếp đầu nhỏ chúc xuống, đảo trứng mỗi ngày (xem bài cách bảo quản trứng gà trước khi ấp)
• Không dùng tủ lạnh gia đình: lạnh quá, dưới khoảng 7,8°C phôi chết nhiều.
• Nhặt trứng khỏi ổ 2–4 lần mỗi ngày, trời nóng thì nhặt dày hơn.
• Không ấp lẫn trứng mới với trứng để lâu, vì nở lệch nhau.
• Trứng từ chỗ mát để ở nhiệt độ phòng 4–8 giờ rồi mới vào máy, kẻo đọng nước.

Chuẩn bị máy ấp trứng cút tại nhà và xếp trứng thế nào?

Chọn chỗ đặt máy theo bài vị trí đặt máy ấp trứng. Bật máy trước, chờ nhiệt, ẩm ổn định rồi mới xếp trứng: máy Bảo Tín cần 20–60 phút, tùy trời. Mẻ đầu nên chạy thử tối thiểu nửa ngày để kiểm máy (sách khuyến nông).

Nên đặt thêm nhiệt kế, ẩm kế rời trong buồng ấp, ngang tầm trứng, để đối chiếu với số trên máy. Lệch chút ít mà kéo dài suốt kỳ cũng hỏng mẻ, nên hai bên lệch nhau thì gọi Bảo Tín trước, đừng tự chỉnh máy theo nhiệt kế rời.

Xếp trứng đứng, đầu to (có buồng khí) lên trên, mỗi ổ một quả. Mấy ngày cuối con non xoay đầu về buồng khí để thở; quay nhầm về đầu nhọn dễ ngạt. Trứng cút đặt đầu nhỏ lên trên chỉ nở 8% (Moraes và cộng sự, 2008). Khay máy Bảo Tín: xem mục máy Bảo Tín.

Soi trứng cút vỏ lốm đốm: soi ngày nào, soi thế nào?

Nên soi 2 lần. Lần 1 vào một ngày trong khoảng ngày 7–9 để loại trứng không phôi. Lần 2 vào ngày 14, trước khi ngừng đảo, để loại trứng nứt, không phôi, chết phôi.

Soi ngày 8 hoặc 9 thì chính xác hơn: thử nghiệm ở Nigeria, soi ngày 7 cứ 100 quả chỉ đoán đúng khoảng 87 quả.

• Phòng tối, đèn mạnh, che kín quanh quả; đèn pin điện thoại được nếu đủ mạnh.
• Hộp soi tự làm: bóng đèn trong hộp khoảng 35×20×20 cm, mặt trên khoét lỗ nhỏ hơn quả trứng.
• Soi nhanh, trả khay vào máy ngay, đừng để trứng sát đèn nóng.
• Đừng loại oan quả đốm đậm, khó soi; nhìn chưa rõ thì cứ để lại (nghiên cứu ở Mexico, 2021).

Quả có phôi thì tối; quả sáng trong là không phôi hoặc phôi chết rất sớm, loại ra. Loại cả trứng rạn, vỏ sủi bọt nâu đen; quả rỉ nước, nứt, mốc thì bỏ ngay vì có thể nổ trong máy. Cách nhìn phôi sống, phôi chết xem bài soi trứng và kiểm tra phôi.

3 ngày cuối ấp trứng cút: ngừng đảo, tăng ẩm thế nào?

Ngày 14, soi lần 2 xong thì làm luôn 3 việc để chuyển sang “chờ nở”:

1. Ngừng đảo, cho khay nằm ngang, trứng đứng yên đầu to lên trên.
2. Nâng độ ẩm lên 65–70%.
3. Xem máy còn đủ nước rồi đóng cửa máy, không mở tới khi hầu hết con đã nở và khô lông.

Tài liệu ghi ngừng đảo ngày 14–15; làm luôn ngày 14 cho gọn, vì cút có thể mổ vỏ từ ngày 15. Máy Bảo Tín ngừng đảo theo 4 bước ở mục máy Bảo Tín.

Những việc không nên làm lúc trứng cút đang nở

• Không mở máy: màng trong vỏ có thể khô chỉ sau 1–2 phút, con non dính chặt vào vỏ (Đại học Bang Mississippi).
• Không bịt lỗ thông gió để tăng ẩm: con non cần khí tươi.
• Không bóc vỏ giúp: con không tự ra được thường chết, sống thì còi.
• Không mở máy xoa trứng: có sách trong nước khuyên lấy tay xoa lên trứng cho kích nở, nhưng tài liệu Úc, Mỹ dặn không mở máy.

Trứng cút nở xong thì làm gì tiếp?

Hầu hết con đã khô lông thì mở máy một lần, chuyển sang chuồng úm ấm sẵn. Lấy lúc nào, úm bao nhiêu độ: xem bài cách úm cút con mới nở.

Ấp đúng kỹ thuật, bà con kỳ vọng tỷ lệ nở khoảng 60–70%, tính trên tổng số trứng đem ấp. Nở kém hơn nhiều, nở muộn hay cúp điện giữa mẻ thì dò lỗi theo bài trứng cút ấp không nở.

Ấp trứng cút bằng máy Bảo Tín: sức chứa và cách cài đặt

Mỗi khay 66 ổ, mỗi ổ một quả cút

Máy Bảo Tín chỉ có một loại khay: mắt ếch 66 ổ, mỗi ổ một quả, trứng gà hay cút cũng vậy. Không cần khay riêng cho cút: số trứng cút bằng số khay nhân 66.

Bản PLUS và bản BTN: khác nhau ở độ ẩm lúc nở

• Bản PLUS: có bóng sưởi hâm ấm nước trong khay, hơi lên nhanh, dễ nâng ẩm lúc nở.
• Bản BTN: chỉ có quạt thổi cho nước bốc hơi, ẩm khó vượt 65%, tức mới chạm mép dưới mức 65–70%.

Bản nào cũng hỏi Bảo Tín cách chỉnh ẩm, châm nước trước khi vào trứng, đừng tự chế cách tăng ẩm. Máy đang chạy thì tuyệt đối không thò tay vào khay nước, vì điện áp cao.

Cũng đừng bịt lỗ quạt trên vách lưng để tăng ẩm: lỗ này luôn mở, quạt nghỉ thì khí trời vẫn vào.

Nhiệt độ và đảo trứng trên máy

• Nhiệt: máy cảnh báo khi nhiệt trong buồng ra ngoài khoảng 36,5–38,0°C; mức 37,5°C nằm trong khoảng này.
• Đảo: mặc định 120 phút một lần, khớp mức 2–4 giờ của NSW; cứ để nguyên.

Ngày 14: ngừng đảo từng khay theo 4 bước

Mỗi khay có motor và jack đảo (giắc cắm dây motor) riêng:

1. Mở khoá bàn phím: nhấn cùng lúc + và −, giữ tới khi đèn khoá tắt hẳn.
2. Nhấn phím test đảo (dấu + kèm hai mũi tên xoay vòng).
3. Canh lúc khay lắc về nằm ngang, trứng đứng thẳng.
4. Rút jack đảo của khay đó ngay lúc ấy.

Khay nằm ngang rồi mới rút jack, kẻo con non trượt, kẹt chân. Ấp một lứa thì có thể cài thời gian đảo về 0 để ngừng cả máy; khi đó nhìn qua cửa kính, khay nào chưa nằm ngang thì làm 4 bước. Ấp cút lệch lứa hay chung trứng gà thì hỏi Bảo Tín trước.

Mẻ sau nhớ cắm lại jack đảo từng khay, cài lại 120 phút nếu đã cài 0, kẻo trứng không được đảo.

Câu hỏi thường gặp về ấp trứng chim cút

Trứng cút mua ở chợ ấp được không?

Thường là không: đàn đẻ trứng ăn không nuôi trống nên trứng không có phôi.

Trứng cút lộn mua về ấp có nở ra con không?

Trứng cút lộn không phải trứng giống, lại đã để ngoài môi trường một thời gian, nên đem ấp thường nở thấp. Muốn có con thì dùng trứng giống.

Chim cút có tự ấp trứng không?

Hầu như không, vì cút Nhật đã mất gần hết tính đòi ấp. Muốn có con thì ấp bằng máy, hoặc nhờ gà mái đang đòi ấp ấp hộ (NSW).

Tài liệu tham khảo: sách Nuôi và phòng trị bệnh cho chim cút (TS. Bùi Hữu Đoàn, 2010); đề tài Đại học Nông Lâm Huế (2021); Raising Japanese quail (NSW, Úc); Đại học Texas A&M, Đại học Bang Mississippi, Đại học Maryland (Mỹ); các nghiên cứu trên cút Nhật 2008–2025; hướng dẫn của Bảo Tín (9/2026).

Cần tư vấn chọn máy ấp trứng cút, bà con cứ gọi hoặc nhắn Zalo 0902 96 96 25 cho Máy ấp trứng Bảo Tín.